مقدمه: اجباری شدن ویرایش پنجم مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان از ۱۹ دیماه
مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان با عنوان «مدیریت انرژی در ساختمان» یکی از اساسیترین مباحث مقررات ملی است که مستقیماً با کاهش مصرف انرژی، بهینهسازی عملکرد حرارتی ساختمان و ارتقای کیفیت پوسته خارجی در ارتباط میباشد.
با ابلاغ رسمی، ویرایش پنجم مبحث ۱۹ از تاریخ ۱۹ دیماه بهصورت الزامی و لازمالاجرا برای طراحی، اجرا و نظارت کلیه ساختمانهای مشمول مقررات ملی ساختمان درآمده است. از این تاریخ به بعد، کلیه نقشهها، جزئیات اجرایی و انتخاب مصالح باید منطبق با الزامات این ویرایش جدید بررسی و کنترل شوند.
در ویرایش پنجم، تمرکز از توصیههای کلی به سمت الزامات اجرایی دقیق، کنترلپذیری مصالح، محاسبهپذیری عملکرد حرارتی و حذف پلهای حرارتی در دیوارها و پوسته ساختمان تغییر یافته است. این تغییر رویکرد باعث شده انتخاب مصالح و روشهای اجرایی، از جمله نوع دیوارچینی و جایگزینی ملات ماسه سیمان با چسب بلوک استاندارد، اهمیت دوچندانی پیدا کند.
در واقع، با اجباری شدن ویرایش پنجم مبحث ۱۹ از ۱۹ دیماه، دیگر نمیتوان دیوارهای خارجی را بدون توجه به پل حرارتی، ضخامت بندها، پیوستگی عایق و کیفیت ملات اجرا کرد. هر تصمیم اجرایی در این بخش، مستقیماً بر انطباق یا عدم انطباق پروژه با مقررات ملی ساختمان اثرگذار خواهد بود.
پل حرارتی چیست و چرا در ویرایش پنجم مبحث ۱۹ برجسته شده است؟
پل حرارتی به بخشهایی از پوسته ساختمان گفته میشود که بهدلیل تفاوت جنس مصالح، جزئیات اجرایی نادرست یا قطعشدگی عایق حرارتی، انتقال حرارت در آنها بیشتر از سایر نواحی است. وجود پل حرارتی موجب افزایش مصرف انرژی، کاهش آسایش حرارتی، افت عملکرد دیوار و در برخی موارد ایجاد میعان و آسیبهای بلندمدت میشود.
در ویرایش پنجم مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان:
- پل حرارتی بهعنوان یک عامل مستقل اتلاف انرژی شناخته شده است
- نسبت مساحت پل حرارتی به کل مساحت هر سطح خارجی نباید بیش از ۵ درصد باشد
- در صورت افزایش این نسبت، جبران مقاومت حرارتی و اصلاح جزئیات اجرایی الزامی است
مهمترین عوامل ایجاد پل حرارتی در دیوارهای خارجی عبارتاند از:
- اتصالات تیر، ستون و دال بتنی
- کلافها، مهارهای فلزی و نعلدرگاهها
- قطع یا ناپیوستگی عایق حرارتی
- بندهای ضخیم و پیوسته ملات ماسه سیمان
نقش دیوارهای خارجی در مصرف انرژی ساختمان
دیوارهای خارجی سهم قابلتوجهی در تلفات حرارتی ساختمان دارند. حتی در صورت استفاده از مصالح سبک و عایق، اگر روش دیوارچینی و نوع ملات اتصال بهدرستی انتخاب نشود، بخش مهمی از عملکرد حرارتی دیوار از بین میرود.
در دیوارچینی سنتی با ملات ماسه سیمان:
- ضخامت بندها زیاد است
- بندهای افقی و عمودی شبکهای پیوسته ایجاد میکنند
- انتقال حرارت از طریق بندها افزایش مییابد
- کنترل کیفیت اجرا دشوار و وابسته به شرایط کارگاهی است
این شرایط باعث میشود دیوار خارجی به یکی از کانونهای اصلی پل حرارتی در ساختمان تبدیل شود؛ موضوعی که با الزامات جدید مبحث ۱۹ در تعارض مستقیم قرار دارد.
چرا مبحث ۱۹ استفاده از چسب بلوک را تقویت میکند؟
اگرچه در متن مقررات، الزام صریح به نام «چسب بلوک» ذکر نشده است، اما الزامات فنی و اجرایی ویرایش پنجم مبحث ۱۹ عملاً استفاده از ملات بستر نازک را تأیید و تقویت میکند.
مزایای چسب بلوک ( ملات بستر نازک ) نسبت به ملات ماسه سیمان
کاهش ضخامت بندها
بند نازکتر بهمعنای کاهش مسیر انتقال حرارت و کاهش پل حرارتی خطی در دیوار است.
یکنواختی حرارتی دیوار
چسب بلوک استاندارد باعث حذف نقاط سرد و توزیع یکنواخت حرارت در سطح دیوار میشود.
کنترلپذیری کیفیت اجرا
چسب بلوک آماده دارای ترکیب یکنواخت و مشخص است، در حالیکه ملات سنتی وابسته به مهارت اجرا و شرایط کارگاهی میباشد.
سازگاری کامل با بلوک AAC
بلوکهای AAC ذاتاً عایق حرارتی هستند و تنها با ملات بستر نازک میتوان عملکرد واقعی آنها را حفظ کرد.
انطباق با محاسبات انرژی مبحث ۱۹
در ویرایش پنجم تأکید شده است مصالح فاقد تأییدیه معتبر، در محاسبات انرژی قابل استناد نخواهند بود.
حذف پل حرارتی در دیوارها بر اساس ویرایش پنجم مبحث ۱۹
در این ویرایش، عایقکاری پیوسته مبنای اصلی محاسبات حرارتی دیوارهای خارجی است. با این حال، عایق پیوسته بدون اصلاح جزئیات دیوارچینی نمیتواند بهتنهایی الزامات مبحث ۱۹ را محقق کند.
ترکیب اقدامات زیر بهترین نتیجه را در حذف پل حرارتی به همراه دارد:
- استفاده از بلوک AAC استاندارد
- اجرای دیوارچینی با چسب بلوک بستر نازک
- حذف ملات ماسه سیمان از دیوارهای خارجی
- پیشبینی عایق حرارتی پیوسته در نقشههای معماری و سازه
- اصلاح جزئیات اتصالات، بازشوها و کلافها
در این میان، چسب بلوک نقش کلیدی در کاهش انتقال حرارت از بندها و ارتقای کیفیت حرارتی دیوار ایفا میکند.
معرفی چسب بلوک اسپندار؛ همراستا با الزامات مبحث ۱۹
در میان محصولات موجود، چسب بلوک اسپندار (EBA1) بهعنوان یک راهکار تخصصی برای دیوارچینی با انواع بلوک معرفی میشود.
ویژگیهای شاخص چسب بلوک اسپندار:
- دارای گواهینامه فنی معتبر از مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی
- تنها دارنده گواهینامه رده AAC3 در ایران
- دارای بالاترین مقاومت فشاری در میان چسب های بلوک بازار ایران
- طراحیشده براساس فرمولاسیون انحصاری شرکت واکر آلمان
- مناسب اجرای ملات بستر نازک با حداقل ضخامت بند
- کمک مؤثر به کاهش پل حرارتی و افزایش یکنواختی حرارتی دیوار
استفاده از چسب بلوک اسپندار، از منظر مقررات ملی ساختمان، بهمعنای انتخاب مصالح دارای پشتوانه فنی، قابل دفاع در کنترلهای نظارتی و منطبق با الزامات ویرایش پنجم مبحث ۱۹ است.
جمعبندی نهایی
- ویرایش پنجم مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان از ۱۹ دیماه الزامی شده است
- حذف پل حرارتی یکی از محورهای اصلی این ویرایش محسوب میشود
- ملات ماسه سیمان بهدلیل بندهای ضخیم، عامل تشدید پل حرارتی در دیوارها است
- چسب بلوک بستر نازک راهکاری مؤثر برای کاهش اتلاف انرژی و انطباق با مبحث ۱۹ میباشد
- چسب بلوک اسپندار با گواهینامه فنی و رده AAC3، انتخابی مطمئن برای پروژههای حرفهای و منطبق با مقررات ملی ساختمان است.